نبرد دیپلماتیک 4 ساله بر سر نانو رُس با عقب نشینی ژاپن و تصویب استاندارد پیشنهادی ایران پایان یافت. اجتماعی به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، حسن پوی پوی؛ مدیر برنامه استاندارد ستاد نانو با بیان اینکه تدوین استاندارد فرآیندی پیچیده و طولانی برای حفظ منافع ملی است، به بیان مصادیقی از نبردهای د…
نبرد دیپلماتیک 4ساله بر سر نانو رُس با عقب نشینی ژاپن و تصویب استاندارد پیشنهادی ایران پایان یافت.
اجتماعی
به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، حسن پوی پوی؛ مدیر برنامه استاندارد ستاد نانو با بیان اینکه تدوین استاندارد فرآیندی پیچیده و طولانی برای حفظ منافع ملی است، به بیان مصادیقی از نبردهای دیپلماتیک ـ علمی پرداخت و گفت: در پرونده "نانو رُس"، ژاپن با تمام قوا و اعزام نویسندگان کتب مرجع جهانی به مقابله با استاندارد پیشنهادی ایران برخاست، اما پس از 4 سال بحث فنی، تسلیم تعریف دقیق ایران شد.
پوی پوی با اشاره به اینکه تدوین یک استاندارد بین المللی فرآیندی بسیار زمان بر و پیچیده است، اظهار کرد: کشورهای پیشرو در هر صنعتی برای اینکه تمام زنجیره ارزش آن حوزه را پوشش دهند، استانداردسازی را در اولویت قرار می دهند. مهم ترین کارکرد استاندارد، تسهیل تجارت، صادرات و تبادل کالاست؛ به ویژه در حوزه محصولات و فناوری های نوین (High-tech) که استانداردهای قدیمی و سنتی دیگر پاسخگوی ارزیابی کیفیت و ایمنی آن ها نیستند.
وی افزود: وقتی کشوری قصد صادرات محصولی جدید را دارد، اولین سؤال مشتری جهانی این است؛ «این محصول طبق چه استانداردی ارزیابی شده است؟»، بنابراین، کشورهای دارای اولویت صادراتی، ناچارند به حوزه تدوین استاندارد ورود کنند تا نتایج ارزیابی کیفی شان در مراجع معتبر قابل استناد باشد.
استانداردسازی؛ ابزار دفاع از منافع ملی
مدیر برنامه استاندارد ستاد نانو، حفظ منافع ملی را دومین رکن حضور در مجامع بین المللی دانست و گفت: مشارکت در کمیته های استاندارد صرفاً برای تدوین نیست، بلکه برای نظارت بر عملکرد رقباست. اگر کشوری استانداردی را به گونه ای بنویسد که فقط محصول خودش قابلیت انطباق با آن را داشته باشد، عملاً ورود دیگران به بازار را مسدود کرده است.
وی تأکید کرد: حضور متخصصان ما در این کمیته ها باعث می شود ضمن آگاهی از وضعیت جهانی، اجازه ندهند استانداردهایی تصویب شود که منافع ملی ما را به خطر بیندازد و مانع صادرات محصولات ایرانی شود.
یادگیری در لبه دانش جهانی
پوی پوی حضور در جلسات ایزو را یک فرصت یادگیری بی نظیر توصیف کرد و گفت: مباحثی که در تدوین استاندارد مطرح می شود، دقیقاً در «لبه دانش» قرار دارد. متخصصان ما از دانشگاه و صنعت کنار شبکه ای از زبدگان جهانی قرار می گیرند و با تکنولوژی های روز و رقبای بین المللی آشنا می شوند، این تعاملات منجر به توسعه دانش و مهارت تخصصی شرکت های ایرانی می شود.
روایت یک نبرد 4ساله با ژاپن بر سر "نانو رُس"
پوی پوی در ادامه به ذکر مصداقی عینی از چالش های تدوین استاندارد پرداخت و گفت: چند سال پیش که ستاد نانو روی بحث «نانو رُس» (Nano-clay) سرمایه گذاری کرده بود، ما پیشنهاد تدوین استاندارد جهانی آن را ارائه دادیم. این ماده در صنایع کامپوزیت، پلاستیک و حوزه های مختلف کاربرد دارد و ما می خواستیم ویژگی ها، روش های اندازه گیری و تعاریف آن را استاندارد کنیم.
وی اضافه کرد: پس از ارائه پیشنهاد ایران، کشور ژاپن به شدت با آن مخالفت کرد و چندین متخصص برجسته (Expert) را برای مقابله فرستاد، ماجرا از این قرار بود که ژاپنی ها معدن «بنتونیت» عظیمی داشتند که خاک آن را استخراج می کردند و پس از فرآوری به نام «نانو رُس» در بازارهای داخلی و خارجی می فروختند، تعریفی که ایران در استاندارد ارائه کرده بود، با محصول تولیدی ژاپن در تضاد بود.
پوی پوی تصریح کرد: ژاپن کارشناسانی را به میدان فرستاد که نویسندگان کتاب های مرجع بین المللی (مثلاً انتشارات جان وایلی) بودند؛ یعنی افرادی در بالاترین سطح علمی. آن ها ایرادات فنی می گرفتند چون تعریف ما از فاصله صفحات نانو و ویژگی های آن، محصول آن ها را از دایره استاندارد خارج می کرد، این چالش و دعوای علمی حدود 3 تا 4 سال طول کشید، اما در نهایت آن ها پذیرفتند که تعریفی که ایران ارائه داده است، به عنوان استاندارد پایه (Part 1) تصویب شود و پیشنهاد آن ها به عنوان بخش دوم (Part 2) مطرح گردد.
ورود غول آرایشی جهان به چالش با ایران
مدیر برنامه ایمنی ستاد نانو به پرونده ای جدید در سال 2024 نیز اشاره کرد و گفت: اخیراً پیشنهادی برای استانداردسازی «زینک اکساید» (Zinc Oxide) با کاربردهای آرایشی و بهداشتی ارائه دادیم، بلافاصله کشورهای اروپایی واکنش نشان دادند.
وی خاطرنشان کرد: شرکت بزرگ «اورآل» (L'Oréal) که بزرگترین تولیدکننده لوازم آرایشی و بهداشتی در دنیاست، دو تا سه متخصص ارشد خود را معرفی کرد تا وارد بحث های فنی با ما شوند. آن ها اکنون بر سر جزئیاتی مانند سایز ذرات و تعاریف فنی با تیم ایران در حال مذاکره هستند و این نشان دهنده اهمیت و جدّیت فضایی است که متخصصان ایرانی در آن نقش آفرینی می کنند.
مدیر برنامه استاندارد ستاد نانو با تشریح فرآیند پیچیده 3 تا 4 ساله تدوین یک استاندارد بین المللی، از رقابت سنگین کشورهای پیشرو برای تصاحب کرسی های «لیدری» خبر داد و گفت: شرکت های بزرگ آرایشی جهان که لیدر بازار هستند، وقتی متوجه شدند ایران در حال تدوین استانداردی است که منافع آن ها را تهدید می کند، بدون اعلام قبلی وارد میدان شدند تا با ایجاد چالش های فنی، مانع از تغییر قواعد بازی به نفع ایران شوند.**
پوی پوی در ادامه سخنان خود پیرامون پرونده استاندارد «زینک اکساید» با کاربرد آرایشی و بهداشتی، به واکنش های پنهان و آشکار رقبای بین المللی اشاره کرد و گفت: ما متوجه شدیم که برخی شرکت های بزرگ و لیدر بازار جهانی، بدون اینکه رسماً اعلام کنند از فناوری نانو در محصولاتشان استفاده می کنند، در حال بهره برداری از این فناوری بودند، اما به محض اینکه احساس کردند استاندارد پیشنهادی ایران ممکن است منافع تجاری شان را به خطر بیندازد یا آن ها را مجبور به شفاف سازی کند، به سرعت ورود پیدا کردند.
وی افزود: اکنون چالش جدی با این شرکت ها داریم؛ چرا که آن ها مدعی هستند لیدر بازار آرایشی و بهداشتی جهانند و کمیته های فنی مرتبط نیز عمدتاً تحت نفوذ آن هاست. این کشورها و شرکت های پیشرو تمام تلاش خود را می کنند تا در تدوین استاندارد نیز «لیدر» باقی بمانند و تعیین تکلیف کنند، تا سایر کشورها مجبور به دنباله روی از آن ها باشند.
ماراتن 3 تا 4 ساله در ایزو
مدیر برنامه استاندارد ستاد نانو فرآیند تدوین استاندارد در سازمان جهانی ایزو (ISO) را مسیری طولانی و نفس گیر توصیف کرد و گفت: تدوین هر استاندارد بین المللی پروسه ای بین 3 تا 4 سال زمان می برد. این استانداردها در کمیته های فنی تخصصی (Technical Committees) نوشته می شوند که هم اکنون بیش از 300 کمیته فنی در ایزو فعال است؛ از کمیته فولاد گرفته تا رنگ و نساجی.
پوی پوی تصریح کرد: در کمیته فنی نانو (ISO/TC 229)، 38 کشور به عنوان عضو اصلی (P-member) حضور دارند که جمهوری اسلامی ایران نیز یکی از آن هاست، همچنین 18 کشور دیگر به عنوان عضو ناظر (Observer) تنها مستندات را دریافت می کنند و حق رأی یا ارائه پیشنهاد استاندارد ندارند. نکته مهم این است که اگر کشورهای عضو اصلی مشارکت فعال نداشته باشند، پس از مدتی تنزل رتبه پیدا می کنند (Downgrade) و به عضو ناظر تبدیل می شوند.
رقابت بر سر تصاحب دبیرخانه ها
وی با بیان اینکه کشورها برای نفوذ بیشتر سعی در تصاحب دبیرخانه کمیته های فنی دارند، اظهار داشت: کشورهایی که در یک حوزه خاص اولویت دارند، تلاش می کنند دبیرخانه آن کمیته را در اختیار بگیرند تا بتوانند نوعی «لیدری» و نفوذ در آن حوزه اعمال کنند، به عنوان مثال، ژاپن در حوزه «نانوحباب» (Nano-bubbles) بسیار قوی عمل می کند و سعی دارد با در دست داشتن دبیرخانه، استانداردهای این حوزه را مطابق منافع خود راهبری کند.
پوی پوی در خصوص نحوه تصویب نهایی استانداردها گفت: فرآیند تدوین کاملاً مبتنی بر اجماع و رفت وبرگشت نظرات است. وقتی پیشنهادی (پروپوزال) ارائه می شود، کشورها باید آن را بررسی کنند. هر کشور ذی نفعان داخلی خود شامل اساتید دانشگاه، شرکت ها و سازمان های مرتبط را جمع می کند و نظرات فنی آن ها را در قالب «کامنت» به کمیته ایزو ارسال می کند.
وی افزود: این فرآیند رفت وبرگشت تا 3 یا 4 سال ادامه می یابد تا تمامی ابهامات فنی برطرف شود، در نهایت، در مرحله آخر رأی گیری انجام می شود و اگر اکثریت کشورها رأی مثبت دهند، استاندارد منتشر خواهد شد.
جایگاه درخشان ایران در آمارهای جهانی
مدیر برنامه ایمنی ستاد نانو در پایان با ارائه آماری از جایگاه ایران خاطرنشان کرد: طبق نمودارها و مستندات موجود، جمهوری اسلامی ایران در تدوین استانداردهای بین المللی نانو، پس از کشورهای آمریکا، کره جنوبی و ژاپن، رتبه چهارم جهان را از نظر تعداد استانداردهای تدوین شده در اختیار دارد.
پوی پوی همچنین در خصوص جایگاه ایران در تدوین استانداردهای ملی گفت: علاوه بر عرصه بین الملل، کشورها استانداردهای ملی خود را نیز تدوین می کنند، در این بخش نیز ایران پس از چین و انگلستان، رتبه سوم جهان را از نظر تعداد استانداردهای ملی فناوری نانو به خود اختصاص داده است.
وی تأکید کرد: این جایگاه، علاوه بر منافع اقتصادی و فنی، یک «پرستیژ» و اعتبار بین المللی برای کشور به همراه دارد؛ چرا که نشان می دهد ایران در حوزه ای که لبه دانش و فناوری است، نه تنها مصرف کننده نیست، بلکه به عنوان یک «لیدر» و مرجع علمی شناخته می شود.
انتهای پیام/+
